Kolejny tydzień i kolejne wiadomości od czytelników z Łomży. Tym razem otrzymaliśmy zapytanie dotyczące zrzeczenia dziedziczenia. Zostaliśmy poproszeni o podanie informacji na czym ono polega i postanowiliśmy opisać to zagadnienie w ramach naszego cyku ‘JAKIM PRAWEM?!’

NA CZYM POLEGA ZRZEZCZENIE DZIEDZICZENIA?

Zrzeczenie dziedziczenia – jest to umowa zawierana na wypadek śmierci pomiędzy potencjalnym spadkobiercą ustawowym a przyszłym spadkodawcą. Zrzeczenie się dziedziczenia uregulowane zostało w art. 1048 k.c. Zgodnie z ww. przepisem:

„Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.”

Taka umowa może nastąpić tylko w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego. Stronami umowy są spadkodawca oraz przyszły spadkobierca ustawowy (z wyłączeniem gminy i Skarbu Państwa).

Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej. Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.

Skutki Umowy następują z chwilą otwarcia spadku tj. z chwilą śmierci spadkodawcy.

Co istotne, spadkobierca ustawowy, który zrzekł się przez umowę z przyszłym spadkodawcą dziedziczenia po nim, może dziedziczyć po tym spadkodawcy na podstawie sporządzonego przez niego testamentu. (uchwała SN z 15 maja 1972 r., III CZP 26/72)

ZRZECZENIE SIĘ SPADKU TO NIE TO SAMO CO ODRZUCENIE SPADKU

Chcąc "zrzec się" dziedziczenia po śmierci bliskiej osoby, spadkobiercy z reguły mają na myśli odrzucenie spadku, nie zdając sobie sprawy, że te instytucje prawa spadkowego różnią się od siebie. Jedna z głównych różnic polega na tym, iż zrzeczenie się dziedziczenia to umowa zawierana w formie aktu notarialnego między przyszłym spadkodawcą i jego spadkobiercą ustawowym, a odrzucenie spadku jest natomiast czynność prawną jednostronną, tj. oświadczeniem składanym przez spadkobiercę wobec notariusza lub sądu. W przypadku zrzeczenie się dziedziczenia może ono nastąpić tylko za życia przyszłego spadkodawcy. Inaczej to wygląda w przypadku odrzucenia spadku, gdyż może ono nastąpić jedynie po jego śmierci. Jeżeli nie umówiono się inaczej, zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się spadku (dzieci, wnuki spadkobiercy ustawowego, wnuki, prawnuki przyszłego spadkodawcy), zaś odrzucenie spadku wyłącza od dziedziczenia tylko spadkobiercę, który spadek odrzucił. W przeciwieństwie do odrzucenia spadku, wierzyciel osoby zrzekającej się dziedziczenia nie może skutecznie zaskarżyć czynności zrzeczenia się dziedziczenia.

CZY STRONY MOGĄ SIĘ ROZMYŚLIĆ?

Zrzeczenie się dziedziczenia może być uchylone przez zawartą w formie aktu notarialnego umowę między tym, kto zrzekł się dziedziczenia, a tym, po kim się dziedziczenia zrzeczono. Nawet kiedy strony umowy rozmyślą się i będą chciały „odwołać“  zawartą wcześniej umowę, to mogą to zrobić. W ten sposób wrócą do sytuacji tak jakby umowy w ogóle nie zawierały.

Możliwa jest również zmiana samej umowy, bez jej uchylania. Można w ten sposób np. uchylić postanowienie, że zstępni zrzekającego się będą nią objęci. Można też objąć ich skutkami umowy, jeżeli wcześniej postanowiono inaczej. Oczywiście również zmiana będzie wymagała formy aktu notarialnego.

Kancelaria Prawna LSST