Sprawy frankowe — odpowiedzi na najczęstsze pytania kredytobiorców

Czy nadal warto pozywać bank?

Zdecydowana większość spraw kończy się korzystnie dla kredytobiorców, a kluczowe zagadnienia sporne zostały rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ryzyko procesowe jest dziś nieporównanie mniejsze niż kilka lat temu. Zwlekanie ma natomiast wymierną cenę: każdy miesiąc dalszej spłaty to środki, które przy nieważnej umowie nie musiałyby zostać wydane.

Ile trwa sprawa?

Czas oczekiwania na wyrok pierwszej instancji wynosi od kilku do kilkudziesięciu miesięcy, zależnie od obłożenia konkretnego sądu. Trzeba doliczyć ewentualne postępowanie apelacyjne, choć rośnie liczba banków rezygnujących z zaskarżania niekorzystnych wyroków. W trakcie procesu kredytobiorca może korzystać z zabezpieczenia powództwa i nie płacić rat.

Czy muszę przestać płacić raty?

Nie — zaprzestanie spłaty bez podstawy prawnej byłoby ryzykowne. Legalną podstawę daje postanowienie sądu o zabezpieczeniu powództwa, o które wnosi się zwykle wraz z pozwem. Sądy udzielają zabezpieczeń coraz częściej, w szczególności gdy suma dotychczasowych wpłat przekroczyła kwotę wypłaconego kapitału.

Kancelaria prowadzi sprawy frankowe dla kredytobiorców z Częstochowy i całego kraju, na wszystkich etapach postępowania.

Spłaciłem kredyt w całości — czy to coś zmienia?

Nie zamyka to drogi do dochodzenia roszczeń. Ocena ważności umowy dokonywana jest według stanu z chwili jej zawarcia, a wykonanie umowy nie czyni niedozwolonych postanowień skutecznymi. Osoba, która spłaciła kredyt, świadczyła na podstawie nieważnej umowy i może żądać zwrotu. Istotna jest natomiast kwestia przedawnienia, wymagająca analizy dat w konkretnej sprawie.

Ile mogę odzyskać?

Zależy to od relacji między kwotą wypłaconego kapitału a sumą wszystkich świadczeń przekazanych bankowi. Po stwierdzeniu nieważności bank zwraca wszystkie raty, prowizje i opłaty, a kredytobiorca oddaje wyłącznie otrzymany kapitał. Do różnicy dochodzą odsetki ustawowe za opóźnienie. Rzetelne wyliczenie możliwe jest dopiero po analizie zaświadczenia o historii spłat — wcześniejsze podawanie konkretnych kwot nie ma podstaw.

Czy bank może żądać wynagrodzenia za korzystanie z kapitału?

Nie. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 15 czerwca 2023 roku w sprawie C-520/21 wykluczył takie roszczenie, wskazując, że dyrektywa 93/13/EWG sprzeciwia się dochodzeniu przez bank rekompensaty wykraczającej poza zwrot wypłaconego kapitału. To samo dotyczy roszczeń o waloryzację kapitału.

Czy muszę stawić się w sądzie?

Zwykle raz — na przesłuchanie w charakterze strony, trwające od dwudziestu minut do godziny. Pozostałe czynności wykonuje pełnomocnik, a sprawa toczy się głównie na piśmie. Coraz częściej możliwe jest przeprowadzenie przesłuchania w trybie zdalnym.

Co z hipoteką?

Prawomocny wyrok stwierdzający nieważność umowy stanowi wystarczającą podstawę wniosku o wykreślenie hipoteki — zgoda banku nie jest potrzebna. Opłata sądowa od wniosku wynosi 100 zł. Wraz z hipoteką wygasają pozostałe zabezpieczenia ustanowione w związku z kredytem.

Czy dotyczy to tylko franków?

Nie. Te same zasady stosuje się do kredytów w euro i dolarach amerykańskich, jeżeli umowa zawiera analogiczne klauzule przeliczeniowe. Ochrona konsumencka wynikająca z dyrektywy 93/13/EWG nie zależy od waluty zobowiązania.

Podpisałem aneks do umowy — czy to przekreśla sprawę?

Nie. Ocena, czy postanowienie ma charakter niedozwolony, dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy, a późniejsza zmiana sposobu jej wykonywania tego nie zmienia. Dotyczy to również aneksów umożliwiających spłatę bezpośrednio w walucie, zawieranych po wejściu w życie ustawy antyspreadowej. Inaczej wygląda natomiast sytuacja po podpisaniu ugody zawierającej zrzeczenie się roszczeń — takiej czynności zwykle nie da się już odwrócić.

Zaciągnąłem kredyt wspólnie z byłym małżonkiem — co teraz?

Roszczenie o zwrot świadczeń przysługuje tym, którzy je spełnili, a jeżeli raty regulowano z majątku wspólnego — obojgu byłym małżonkom. Rozwód i podział majątku nie zmieniają przy tym sytuacji wobec banku: oboje pozostają dłużnikami solidarnymi. Sposób sformułowania pozwu zależy od tego, kto dokonywał wpłat i z jakich środków, oraz od tego, czy obie osoby chcą uczestniczyć w postępowaniu. Konfiguracja taka wymaga przemyślenia przed złożeniem pozwu, ale nie stanowi przeszkody.

Co jeśli bank został przejęty przez inną instytucję?

Pozew kieruje się przeciwko następcy prawnemu, który wstąpił we wszystkie prawa i obowiązki poprzednika. Ustalenie właściwego podmiotu należy do pełnomocnika i następuje przed sporządzeniem pozwu. Umowa podpisana z bankiem funkcjonującym dziś pod inną nazwą zachowuje pełną wartość dowodową.

Przykłady prawomocnie zakończonych postępowań prezentujemy w dziale sukcesy kancelarii. Aby uzyskać odpowiedź dotyczącą własnej umowy, skontaktuj się z kancelarią i umów bezpłatną analizę dokumentów.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy prawnej. W celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej prosimy o kontakt z kancelarią.